Quy định về hành vi sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp; sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ

Các tổ chức, cá nhân lưu ý: Sử dụng hóa đơn không hợp pháp hoặc bất hợp pháp là hành vi vi phạm nghiêm trọng theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP).

Sử dụng hóa đơn không hợp pháp hoặc bất hợp pháp là hành vi vi phạm nghiêm trọng. Các tổ chức, cá nhân sẽ bị phạt hành chính từ 20.000.000 đến 50.000.000 đồng theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung Nghị định 125/2020/NĐ-CP). Ngoài ra, người vi phạm còn đối mặt với truy cứu trách nhiệm hình sự và bị truy thu thuế.

1. Phân loại hành vi vi phạm. Theo quy định pháp luật thuế, hai khái niệm này được hiểu và xử lý như sau:

• Sử dụng bất hợp pháp hóa đơn: Là hành vi sử dụng hóa đơn giả, hóa đơn chưa có giá trị sử dụng, hết giá trị sử dụng; hoặc lập khống hóa đơn; cho/bán hóa đơn chưa lập để người khác sử dụng.
• Sử dụng không hợp pháp hóa đơn: Là việc sử dụng hóa đơn không ghi đầy đủ các nội dung bắt buộc; hóa đơn của tổ chức, cá nhân khác bán hàng hóa, dịch vụ để hạch toán chi phí, khấu hoàn thuế hoặc thanh toán công quỹ.

2. Chế tài xử lý vi phạm hành chínhCăn cứ theo Điều 28 Nghị định 125/2020/NĐ-CP:

• Mức phạt tiền: Phạt từ 20.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp, sử dụng bất hợp pháp hóa đơn (trừ trường hợp trốn thuế sẽ bị áp dụng khung phạt riêng nặng hơn).
• Biện pháp khắc phục hậu quả: Bắt buộc phải điều chỉnh doanh thu, hủy hoặc điều chỉnh các hóa đơn đã lập sai quy định.

3. Chế tài xử lý hình sự

Nếu hành vi sử dụng hóa đơn trái phép nhằm mục đích trốn thuế hoặc trục lợi, người vi phạm có thể bị truy tố hình sự về tội trốn thuế hoặc tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách Nhà nước. Mức phạt có thể lên đến 500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 05 năm tùy theo tính chất và mức độ nghiêm trọng.

Khuyến cáo từ Cơ quan Thuế: Để tránh rủi ro pháp lý, doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần thực hiện nghiêm túc:

• Tuyệt đối không mua bán, trao đổi, hoặc sử dụng các hóa đơn không rõ nguồn gốc, hóa đơn khống.
• Chủ động kiểm tra tính hợp pháp, hợp lệ của hóa đơn đầu vào và đầu ra trên hệ thống tra cứu hóa đơn chính thức của Cục Thuế.

(NNT có thể tham khảo thêm các điểm mới về chế tài liên quan tại Nghị định 310/2025/NĐ-CP)